Halihazır Harita Üretimi
Geniş alan ve kurum işlerinde halihazır harita üretimi: kontrol ağı, detay ölçümü, yönetmelik kontrolleri ve arşivlenebilir teslim.
Ne zaman gerekir?
Haritalanacak alan tek parseli aşıyor, iş bir kurum için yapılıyor ya da yönetmeliğin ağ ve kontrol esaslarına bağlı üretim isteniyorsa.
- Mahalle, sanayi bölgesi ya da yatırım güzergâhı gibi geniş bir alan haritalanacağında
- Bir kamu kurumu harita üretimini şartnameyle yaptıracağında
- Altlık, birden fazla paftayı kapsayan sürekli bir harita olarak isteniyorsa
- Üretilen verinin coğrafi bilgi sistemine altlık olması bekleniyorsa
- Kontrol raporu ve veri teslimi şartnamede ayrıca tanımlıysa
Halihazır Harita Üretimi hakkında bilmeniz gerekenler
Bu hizmet neyi kapsar
Devamını okuKısalt
Halihazır harita üretimi, geniş bir alanın haritasının sıfırdan, yönetmeliğin teknik esaslarına göre yapılmasıdır: kontrol ağının kurulması, detay ölçümü, çizim, kontrol, arşivlenebilir teslim. Tek bir parselin belediye onayına giden haritasından farkı ölçektir. Burada çalışma alanı mahalle, sanayi bölgesi, kamu yatırım güzergâhı ya da bir kurumun ihale ettiği proje alanı olabilir; iş, kurumun şartnamesi ve yönetmeliğin kontrol hükümleriyle birlikte yürür. Parsel ve yapı ölçeğindeki çalışma için Halihazır Harita sayfasına bakın.
Üretim aşamaları
Devamını okuKısalt
Kontrol ağı. Üretim, ölçülerin dayanacağı noktaların kurulmasıyla başlar. Yönetmelik koordinatların TUREF'e dayalı, yüksekliklerin güncel Türkiye Jeoit Modeli'ne dayalı Helmert ortometrik yükseklik olarak elde edilmesini ister; TUSAGA-Aktif sisteminden ya da yersel, uydu, inersiyal ve fotogrametrik tekniklerden yararlanılır. Proje alanı sınırlarını en az 2,5 km aşan alan sıklaştırma alanı sayılır. Noktalar C1, C2, C3 derecelerinde ve poligon noktaları olarak hiyerarşik kurulur.
Detay ölçümü. Detay noktaları takeometre, GNSS ya da LİDAR ile alınır. Detay noktalarında yatay konum ve yükseklik doğruluğu 7 cm'den iyi olmalıdır; yükseklik eğrisi için hektar başına en az 25 nokta ölçülür. Büyük alanlarda fotogrametrik yöntem de mümkündür: hava fotoğrafları metrik kameralarla çekilir, yer kontrol noktaları en az C3 derece ağ doğruluğunda kurulur (m. 51-52). Hangi yöntemin hangi koşulda kullanılacağına idare karar verir.
Çizim. Detaylar Detay ve Öznitelik Kataloğuna göre kodlanır ve yönetmelik ekindeki özel işaretlerle çizilir.
Kontrol: yönetmeliğin en ayrıntılı bölümü
Devamını okuKısalt
Üretimin kontrolü harita, geomatik, jeodezi ve fotogrametri ya da harita ve kadastro mühendislerinin sorumluluğundadır (m. 81). Yönetmeliğin 9. bölümü oranları da verir: yeni tesis edilen C1, C2 ve C3 noktalarının %30'unun, poligon noktalarının %5'inin tesisi ya da röperi kontrol edilir; GNSS bazlarının %10'u yeniden ölçülür; değişik detay özelliği olan alanlarda ölçü krokilerinin en az %5'i arazideki detaylarla karşılaştırılır; paftalarda ve arazide belirli detay noktalarının en az %5'inin koordinatı GNSS ile bağımsız olarak bulunur; paftaların en az %10'u arazideki detaylarla ve yükseklik eğrileriyle kıyaslanır. Kesit kontrolü de yapılır. Sonuçlar kontrol ölçülerini ve hesapları içeren teknik raporla belgelenir, eksikler tamamlanır, yanlışlar kaynağı bulunarak düzeltilir. Kontrolde tereddüt çıkarsa kontrol kapsamı yaygınlaştırılır (m. 82-95).
Teslim ve arşiv
Devamını okuKısalt
Yönetmelik arşivlemeyi idarelerin görevi sayar (m. 96-97). TUSAGA-Aktif ile yapılan ölçümlerde cihazın orijinal veri kayıt dosyası ve yönetmelik ekindeki çizelge sayısal ortamda teslim edilir (m. 47). Haritadan çıkan veri, coğrafi bilgi sistemlerine altlık olacak biçimde derlenmelidir. Askeri yasak bölgelere giren alanların haritaları ve hava fotoğrafı alımları ise 1994 tarihli Harita ve Harita Bilgilerini Temin ve Kullanma Yönetmeliği hükümlerine bağlıdır (m. 97).
Nasıl ilerliyoruz?
-
Kapsam ve şartname incelenir
Proje alanı, ölçek, nokta yoğunluğu ve teslim koşulları kurum şartnamesi ile BÖHHBÜY birlikte okunarak netleştirilir.
-
İzinler ve mevcut veri belirlenir
Askeri yasak bölge ya da özel izin durumu ve arşivdeki eski çalışmalar kontrol edilir.
-
Kontrol ağı kurulur
Sıklaştırma alanında C1, C2, C3 ve poligon noktaları tesis edilir, ölçülür ve hesaplanır.
-
Detay ölçümü ya da fotogrametrik üretim yapılır
Takeometre, GNSS, LİDAR veya hava fotoğrafı ile detay ve yükseklik verisi toplanır.
-
Harita çizilir
Detaylar katalog kodlarıyla işlenir, yükseklik eğrileri üretilir, paftalar düzenlenir.
-
Yönetmelik kontrolleri yapılır
Nokta tesisi, ölçü, koordinat, detay tamlığı ve çizim yönetmeliğin oranlarına göre kontrol edilir ve teknik raporlanır.
-
Teslim edilir
Harita, ölçü kayıtları, ham veri ve kontrol raporu kurumun istediği biçimde teslim edilir.
Sizden istenenler
- Şartname ve iş tanımı Kurumdan alınır; ölçek, nokta yoğunluğu, teslim biçimi ve kontrol koşullarını içerir.
- Proje alanı sınırı Kurum tarafından koordinatlı ya da paftalı olarak verilir; sıklaştırma alanı bunun 2,5 km dışına uzanır.
- Eski harita ve arşiv bilgisi Aynı alanda yapılmış çalışmalar için ilgili kurumun harita ya da fen biriminden istenir.
- Coğrafi veri izni ve yasak bölge bilgisi Üretimin özel sektöre ürettirildiği hallerde Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır; yasak bölge için ilgili yönetmeliğe bakılır. Resmi sayfa
- Kadastro ve plan verisi Alandaki ada, parsel sınırları ve yürürlükteki planlar için ilgili tapu ve kadastro müdürlüğü ile belediye imar biriminden alınır.
Teslim ettiklerimiz
- Halihazır harita paftaları Proje alanını kapsayan, ölçekli ve kontrol edilmiş harita paftaları.
- Nokta tesis ve röper belgeleri Kurulan ağ noktalarının koordinat listesi, tesis ve röper kayıtları.
- Ölçü kayıtları ve ham veri Ölçü krokileri ve cihazların orijinal kayıt dosyaları.
- Kontrol teknik raporu Yapılan kontrol ölçüleri, hesaplar ve karşılaştırmaları içeren rapor.
- Sayısal harita verisi Coğrafi bilgi sistemlerine altlık olacak biçimde derlenmiş, öznitelikli vektör veri.
Sık yapılan hatalar
- Şartnameyi yönetmelikten ayrı okumak. Kurum şartnamesi ek koşul getirebilir; teklif vermeden ikisini birlikte okumak gerekir.
- Kontrolü iş sonuna bırakmak. Yönetmelik kontrolün her çalışma aşamasında ya da hemen sonrasında yapılmasını ister (m. 82).
- Ağ noktalarının röperini ihmal etmek. Noktalar sonradan yeniden aranacağı için tesis ve röper belgesi eksiksiz olmalıdır.
- Koordinat ve yükseklik sistemini karıştırmak. TUREF ve Helmert ortometrik yükseklik esastır; eski ED50 tabanlı verilerle karışık çalışmak uyumsuzluk üretir.
Ayrıntılı bilgi
Son güncelleme: 05 Ekim 2026
Yasal çerçeve
Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY) 1/5.000 ve daha büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin üretiminde ülke genelinde standart getirir. Yönetmelikteki “idare”, harita ya da harita bilgisini üreten veya ürettiren kamu kurum ve kuruluşlarıdır. Üretim kamu kurumlarınca da gerçek ya da tüzel kişilerce de yapılabilir; her iki durumda yetki ve sorumluluk kanuni yetkiye sahip bir harita, geomatik, jeodezi ve fotogrametri ya da harita ve kadastro mühendisindedir (m. 4). Özel sektöre ürettirmede 3194 sayılı Kanunun 44. maddesi uyarınca çıkarılan yönetmelik ile Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği esas alınır. Yönetmelik 2018'de yayımlandı, 4 Ekim 2025 tarihli 10455 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilerek Cumhurbaşkanlığı yönetmelikleri arasına alındı.
3194 sayılı Kanunun 7. maddesi de halihazır haritası bulunmayan yerleşim yerleri için haritanın belediyeler veya valiliklerce yapılmasını ya da yaptırılmasını, tasdik merciinin belediye veya valilik olmasını düzenler. Geniş alan işleri çoğunlukla bu yetkiyle ya da başka bir kamu kurumunun yatırım programıyla ortaya çıkar.
Süreyi ve maliyeti etkileyen etkenler
- Proje alanının büyüklüğü ve sıklaştırma alanının genişliği
- Arazinin engebesi, ağaç örtüsü ve yapı yoğunluğu
- Seçilen yöntem: yersel ölçüm, GNSS, LİDAR ya da fotogrametri
- İdarenin belirlediği ölçek ve nokta yoğunluğu
- Kontrol kapsamı ve kurumun kendi kontrol sürecinin işleyişi
- Askeri yasak bölge ya da özel izin gerektiren alanlarla kesişme
Gebze ve Kocaeli notu
Gebze ve Kocaeli'de iş hangi kurum adına yürütülüyorsa şartname ve teslim biçimi o kurumun harita ya da fen birimince belirlenir; belediye, büyükşehir ya da başka bir kamu kurumu için bu koşullar değişebilir. Alanın bir kısmı askeri yasak bölgeye ya da özel izin gerektiren bir sahaya denk geliyorsa bunu başlangıçta öğrenmek gerekir. Aynı alanda daha önce yapılmış çalışma varsa kurumun arşivinden istemek de yerinde olur; yönetmelik arşivlemeyi tekrarlı harita üretimini ve kaynak israfını önlemek için öngörür.