Röleve
Yapının mevcut halini ölçerek plan, kesit ve görünüşlerle belgeleme: restorasyon, tadilat, güçlendirme ve tescil işlemleri öncesi.
Ne zaman gerekir?
Bir yapıda restorasyon, tadilat ya da güçlendirme yapılmadan önce mevcut halinin ölçülü çizimlerle kayda geçmesi gerektiğinde.
- Tescilli bir yapının restorasyon projesi hazırlanacağında
- Tadilat ya da esaslı tadilat projesi için mevcut durum altlığı gerektiğinde
- Güçlendirme çalışmasından önce yapının geometrisi belgelenecekse
- Tescil ya da koruma kurulu başvurusu için yapının ölçülü kaydı istendiğinde
- Projesi bulunmayan ya da projeye uymayan eski yapının gerçek ölçüleri çıkarılacaksa
Röleve hakkında bilmeniz gerekenler
İki farklı bağlam: tescilli yapı ve diğer yapılar
Devamını okuKısalt
Tescilli yapılar. Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları için röleve, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde yürür. Kanunun 9. maddesine göre Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz; esaslı onarım da bu müdahaleler arasında sayılır. Esaslı onarımın projesi rölöve, restitüsyon ve restorasyondan oluşur. Kültür ve Turizm Bakanlığı Koruma Yüksek Kurulunun 660 sayılı ilke kararı, "Rölöve - Restitüsyon - Restorasyon Proje Hazırlama Esasları"nı verir. Bu esaslara göre röleve çizimleri şunları içerir:
- 1/500 ya da 1/200 ölçekli vaziyet planı: parseldeki yapı ve müştemilat, kuyu, ağaç, bahçe duvarı, döşeme malzemesi gibi her unsur ile komşu parsellerdeki yapılar. Ayrıca cephe verdiği sokakta, yapının sağındaki ve solundaki en az iki yapıyı içeren 1/200 ölçekli siluet
- Kat planları, döşeme planları, tavan planları ve çatı planı: 1/50
- Görünen tüm cepheler: 1/50
- Birbirine dik geçirilen en az iki kesit: 1/50; Koruma Kurulu gerekli görürse daha fazla
- Fotoğraf albümü
Koruma Kurulu gerekli görürse sistem detayları (cephe, plan, kesit için 1/20) ile pencere, kapı, tavan eteği, ocak, dolap, saçak gibi tipik yapı elemanlarının 1/10, 1/5 ve 1/1 ölçekli detayları da istenir. Ayrıca yapım tekniği, malzeme kullanımı ve fiziksel durum değerlendirmesi hazırlanır. İlke kararı belgelerin içerik ve ölçeklerini koruma kurulunun belirleyeceğini de belirtir; bu yüzden hangi ölçek ve ayrıntının isteneceğini ilgili kuruldan öğrenmek gerekir.
Diğer yapılar. Tescilli olmayan yapılarda röleve kanunen tek bir biçimde tarif edilmez. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği esaslı tadilatı, taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını, bağımsız bölüm sayısını ya da ruhsat eki projeleri değiştiren işlemler olarak tanımlar ve ruhsata bağlar. Böyle bir iş için mevcut durumu gösteren röleve, tadilat projesinin altlığı olur; içeriğini ve ölçeğini projeyi hazırlayan mimar ya da mühendis ile başvuru yapılan belediye belirler. 3194 sayılı Kanunun 28. maddesi mimarlık ve mühendislik hizmetine ilişkin proje, plan ve eklerinin uzmanlık alanına uygun meslek mensuplarına yaptırılmasını zorunlu kılar.
Ölçüm nasıl yapılır
Devamını okuKısalt
Yöntem, yapının durumuna ve istenen ayrıntıya göre seçilir. Basit planlar lazer metre ve şerit metreyle ölçülebilir. Karmaşık cephe ve çatılar için reflektörsüz takeometre kullanılır; yüzey ayrıntısı önemliyse lazer tarama ya da fotogrametriyle nokta bulutu alınır ve çizimler bu bulutun üzerinden çıkarılır. Yapının parseldeki konumunu ve çevredeki yapılarla ilişkisini göstermek için vaziyet planı büyük ölçekli harita esaslarına göre ölçülür; BÖHHBÜY detay ölçümünde 7 cm'den iyi doğruluk ister (m. 46).
Röleveden sonra ne gelir
Devamını okuKısalt
İlke kararına göre röleve, restitüsyon ve restorasyon projeleri yalnız mevcut durumu belgelemekle kalmaz; yapının sorunlarını saptamayı, yeni kullanım olanaklarını araştırmayı ve onarıma yönelik temel yaklaşımı belirlemeyi de amaçlar. Kararda belgelerin çizimsel, yazılı ve fotoğrafik olarak yeterli ölçek ve ayrıntıyı içermesi istenir. Esaslı onarım, yapının röleveye dayanan restitüsyon ve restorasyon projeleriyle ve koruma kurulunun belirlediği içerik ve ölçeklerle yapılan müdahaledir. Yani röleve eksik ya da hatalı çıkarsa sonraki iki proje de bu zeminin üzerine kurulduğu için aynı hatayı taşır. Röleve bu yüzden sonradan düzeltilmesi en pahalı belgedir.
Nasıl ilerliyoruz?
-
1
Kapsam ve ölçek belirlenir
Tescilli yapıda koruma kurulundan, diğerlerinde belediyeden ve proje müellifinden istenen içerik ve ölçek öğrenilir.
-
2
Yapı ve çevre incelenir
Mevcut belgeler, eski projeler ve yapının durumu gözden geçirilir; ölçüm yöntemi seçilir.
-
3
Yapı ölçülür
Plan, kesit ve cepheler için lazer metre, takeometre, lazer tarama ya da fotogrametri ile ölçü alınır; vaziyet için çevre ölçülür.
-
4
Çizimler hazırlanır
Plan, kesit ve görünüşler ölçekli, mimari standartta çizilir; bozulmalar ve eklentiler işaretlenir.
-
5
Fotoğraf ve notlar eklenir
Yapının mevcut halini ve bozulmalarını gösteren fotoğraf albümü ile yazılı notlar düzenlenir.
-
6
Kontrol edilip teslim edilir
Çizimler arazideki ölçülerle karşılaştırılır; koruma kurulu ya da belediyenin istediği biçimde teslim edilir.
Sizden istenenler
- Tapu kaydı ve ada-parsel bilgisi e-Devlet ya da tapu müdürlüğünden alınır; tapudaki şerhler ve tescil bilgisi görülür. Resmi sayfa
- Tescil belgesi ve koruma kurulu kararları Tescilli yapıda ilgili Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nden alınır; hangi ölçek ve içeriğin istendiğini belirler. Resmi sayfa
- Eski proje ve belgeler Yapının ruhsat arşivindeki projeleri belediye imar birimi arşivinden istenir; ölçümle karşılaştırmak için kullanılır.
- Yapı sahibinin veya maliğin izni Yapıya girişi ve ölçümü kapsayan, malik ya da yetkilisinden alınan izin; vekâlet gerekiyorsa noterden düzenlenir.
- İstenen ölçek ve kapsam yazısı Koruma kurulu ya da belediye, hangi çizimlerin istendiğini yazılı bildirir; ölçümden önce alınır.
Teslim ettiklerimiz
- Plan, kesit ve görünüş çizimleri Yapının mevcut halini ölçekli gösteren kat planları, en az iki kesit ve tüm cepheler.
- Vaziyet planı Parseldeki yapıları, çevreyi ve komşu yapıları gösteren, 1/500 ya da 1/200 ölçekli çizim.
- Detay çizimleri Kurul ya da proje gerektirirse sistem ve yapı elemanı detayları, 1/20 ve daha büyük ölçekte.
- Fotoğraf albümü Yapının cephe, iç mekân ve bozulmalarını belgeleyen fotoğraflar.
- Sayısal çizim dosyası Restorasyon ya da tadilat projesine altlık olacak biçimde hazırlanmış çizim dosyası.
Sık yapılan hatalar
- Röleveyi ölçekten ve kapsamdan bağımsız sipariş etmek. Tescilli yapıda içerik ve ölçek Koruma Kurulunca belirlenir, önce ona sorulmalıdır.
- Yapıyı projeden çizmek. Röleve mevcut durumu gösterir; arşivdeki eski proje ile yapı farklı olabilir ve çizim ölçüye dayanmalıdır.
- Çevreyi atlamak. Vaziyet planında komşu parseller ve sokak siluetinin bulunması esastır.
- Bozulmaları kaydetmemek. Çatlak, eğilme ve nem izleri restorasyon kararının girdisidir; fotoğraf ve notla belgelenmelidir.
- Eski röleveyi güncel saymak. Arada müdahale yapıldıysa yapı artık röleveyle örtüşmez.
Ayrıntılı bilgi
Son güncelleme: 05 Ekim 2026
Röleve nedir
Röleve, mevcut bir yapının olduğu gibi, ölçülerek belgelenmesidir. Sonuç, yapının plan, kesit ve cephelerini ölçekli çizen bir proje setidir. Çizimler yapının bugünkü durumunu gösterir: duvar kalınlıkları, kat yükseklikleri, boşluklar, eğilmiş ya da çatlamış yerler, sonradan yapılan eklemeler. Bir yapı projesindeki "olması gereken" durumun karşıtıdır; röleve "olan" durumu kaydeder. Bu yüzden restorasyon, tadilat, güçlendirme, tescil ve hasar tespiti gibi işlerde yapıya yapılacak her müdahalenin başlangıç belgesidir.
Süreyi ve maliyeti etkileyen etkenler
- Yapının büyüklüğü, kat sayısı ve plan karmaşıklığı
- İstenen ölçek ve ayrıntı düzeyi: 1/50 mü, ayrıca 1/20 ve detay mı
- Yapıya girişin ve çatı, bodrum gibi bölümlere erişimin kolaylığı
- Yapının fiziksel durumu: yıkıntı, çatlak, eğilme, üstünde sonradan yapılmış eklentiler
- Çizimin yanında yapım tekniği, malzeme ve bozulma analizinin istenip istenmemesi
- Koruma kurulunun ya da belediyenin ek istekleri
Gebze ve Kocaeli notu
Tescilli bir yapıda başvuru, yapının bulunduğu bölgeye bakan Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne yapılır. Hangi müdürlüğün Gebze için yetkili olduğunu Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müdürlükler listesinden teyit etmek gerekir. Tescilli olmayan yapıda ise tadilat ya da güçlendirme projesinin sunulacağı birim Gebze Belediyesi imar servisidir; röleveden beklenen içerik bu servis ve proje müellifiyle önceden netleştirilmelidir.
Sık sorulanlar
Röleve ile restitüsyon ve restorasyon projesi aynı şey mi?
Değil. Röleve yapının bugünkü halini belgeler. Restitüsyon, yapının özgün ya da belirli bir dönemdeki halini araştırır; restorasyon projesi ise onarım ve yeni kullanım için yapılacak müdahaleleri anlatır. 660 sayılı ilke kararına göre restitüsyon ve restorasyon projeleri röleveye dayanır.
Tescilli yapıda röleve çizimleri hangi ölçekte hazırlanır?
İlke kararındaki esaslara göre vaziyet planı 1/500 ya da 1/200, kat planları, döşeme ve tavan planları, çatı planı, cepheler ve en az iki kesit 1/50 ölçeklidir. Koruma Kurulu gerekli görürse 1/20 ve 1/10, 1/5, 1/1 detaylar da istenir. Ölçek ve içeriği kurul belirler.
Tadilat için röleve zorunlu mu?
Tescilsiz bir yapıda tek bir zorunluluk tarif eden bir hüküm bulamadık. Esaslı tadilat ruhsata bağlıdır ve proje mevcut duruma dayanmalıdır; bu yüzden röleve çoğu zaman gerekli olur. Başvuru yapılacak belediye imar biriminden ve proje müellifinden teyit edin.
Röleveyi kim imzalar?
Tescilli yapıda koruma kurulunun belirlediği esaslar geçerlidir. Genel olarak 3194 sayılı Kanun, proje ve eklerinin uzmanlık alanına uygun meslek mensuplarına yaptırılmasını ister. İmza yetkisini projeyi isteyen kurum netleştirir.
İlgili hizmetler
- Harita Halihazır Durum Krokisi Parsel ve çevresindeki doğal ve yapay unsurların bugünkü durumunu ölçüye dayalı tek paftada gösteren kroki; dosya ve kurum istemine göre hazırlanır.
- Harita Plankote Yapı projesine altlık olan kotlu topografik harita: arazinin yükseklikleri, eğimi ve çevre detayları, mimari ve statik proje öncesi.
- Harita 3B Modelleme Bina ve bağımsız bölümlerin 3B modeli: TKGM'nin kat irtifakı ve kat mülkiyeti işlemlerinde istediği 3B Sayısal Yapı Modeli ve doğrulama süreci.