Plankote

Halihazır harita arazinin mevcut durumunu plan, altyapı ve kamulaştırma gibi işler için gösterir; çoğunlukla belediye onayına sunulur. Plankote ise bir yapı projesinin altlığıdır ve yüksekliğe ağırlık verir. İkisinde de ölçüm yöntemi aynıdır, fark çıktıda ve ayrıntıda ortaya çıkar. Plankotede parselin içi ve hemen çevresi, yani yapıyı doğrudan etkileyen kısımlar sık nokta ölçüsüyle gösterilir. Aynı sahada ikisi de gerekiyorsa tek saha çalışmasıyla iki çıktı üretilebilir. Geniş alanlarda hacim hesabı da isteniyorsa iş Büyük Alanlarda Plankote ve Kübaj sayfasındaki kapsama girer.

BÖHHBÜY'ye göre yükseklik eğrisi için ölçülecek nokta sayısı hektar başına 25'ten az olamaz ve idare tarafından ölçeğe ve arazinin eğimine göre belirlenir; bunlara ek olarak arazinin topografik durumunu temsil eden karakteristik noktalar ve yol, sokak eğimlerini veren noktalar da ölçülür (m. 45). Detay noktalarında yatay konum ve yükseklik doğruluğu 7 cm'den iyi olmalıdır (m. 46). Yükseklikler Helmert ortometrik yükseklik olarak verilir; yönetmelik bunu güncel Türkiye Jeoit Modeli'ne dayandırır. Takeometre, GNSS ve LİDAR kullanılabilir. Bina köşesi, ağaç gövdesi ve direk gibi noktalar GNSS ile doğrudan alınmaz (m. 47); bu noktalar takeometreyle ölçülür.

Büroda noktalardan yükseklik eğrileri çizilir. Yönetmelik kontrol için, yüksekliği bilinen iki kontrol noktası arasında alınan kesitlerde eğrilerden okunan yükseklikle ölçülen yüksekliğin karşılaştırılmasını ister (m. 93). Plankote işinin güvenilirliği buna dayanır: eğriler arazideki gerçek eğimle uyuşmuyorsa proje kotları da kayar.

Plankote parselin kendisiyle sınırlı kalmaz. Yapının giriş kotunu ve zemin düzenini etkileyen çevre de haritaya girer: bitişik yolun ve kaldırımın kotları, komşu binaların zemin ve giriş kotları, varsa istinat duvarları. Ölçülecek çevrenin genişliğini proje müellifi söyler; parselin yola göre çok yüksekte ya da çukurda kaldığı sahalarda bu şerit daha geniş tutulur. Kapsam ölçümden önce belirlenmezse proje aşamasında eksik kot çıkar ve sahaya ikinci kez gitmek gerekir.

Ağaçlı ve yapılı parsellerde uydu sinyali bozulduğu için ölçüm ağırlıkla takeometreyle yürür. Zeminden ölçülemeyen noktaların yükseklikleri yönetmeliğe göre değerlendirme dışı bırakılır (m. 46), yani çatı ya da ağaç tepesi gibi noktalar kot olarak haritaya girmez. Daha önce dolgu yapılmış ya da kazılmış arazide doğal zemin ile mevcut zemin ayrı kalır; hangisinin proje kotu için esas alınacağına mimar karar verir, harita ise mevcut yüzeyi gösterir. Komşu parseldeki yapının duvarına yaslanan ya da onunla ortak kullanılan unsurlar varsa bunlar haritada ayrıca işaretlenir.

• Haritanın yükseklik referansı yazılı olmalı; projede ±0,00 kotu bu referansa nasıl bağlanıyor, mimar ve belediyeyle birlikte netleştirilmeli.
• Parsel sınırı kadastro verisinden alınır; sahadaki çit ya da duvar sınır sayılmaz.
• Ölçüm tarihi pafta üzerinde yazılıdır; ölçümden sonra kazı, dolgu ya da yıkım yapıldıysa harita güncelliğini yitirir.
• Komşu yapı, yol ve kaldırım kotları haritada bulunmalı; yapının yola ve komşuya bağlanması bunlara dayanır.