Gebze'de sanayi, depo ve konut yapımı iç içe. Bu yüzden yapı üretim zincirine dair kanun değişiklikleri sahada çabuk hissediliyor. Gebze'ye özgü bir OSB ya da yerleşim planı gündemini kaynaklı olarak çıkaramadık; onun yerine mayıs ayında yayımlanan, yapı yapan herkesi ilgilendiren 7579 sayılı Kanun'a bakıyoruz. Kanun 7 Mayıs 2026'da kabul edildi, 22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Zemin ve temel etüdü: izin belgeli kuruluşlar
Yapı Denetimi Hakkında Kanun'a "zemin ve temel etüt kuruluşu" tanımı ekleniyor: Bakanlıktan aldığı izin belgesiyle etüt faaliyetini yürüten, Bakanlıkça denetlenen ve ortaklarından en az biri jeoloji, jeofizik veya inşaat mühendisi olan tüzel kişi. Yeni ek madde, bu Kanun kapsamındaki yapıların zemin ve temel etütlerinin Bakanlıkça izin belgesi verilen kuruluşlarca yapılacağını söylüyor.
- Hizmet sözleşmesi, etüt kuruluşu ile proje müellifi ya da yapı sahibi arasında imzalanıyor; usul Bakanlıkça belirlenecek.
- Hizmet bedeli, il muhasebe birimlerinde açılacak emanet nitelikli bir hesaba yatırılıyor. Yatırılan tutarın yüzde ikisi ruhsatı veren idareye, yüzde ikisi Bakanlığın döner sermaye işletmesine, yüzde onu geçmeyecek şekilde Bakanlıkça belirlenen bir oran ise altyapı hizmeti sağlayacak kuruma aktarılıyor.
- Arazi ve sondaj çalışması, numune alma ve raporlamada standartlara uyulmaması ya da laboratuvar deneylerinin izin belgeli laboratuvarlara yaptırılmaması hâlinde 200.000 lira idari para cezası var.
- Gerçeğe aykırı rapor verilmesi ya da raporun statik hesapların hatalı yapılmasına yol açması durumunda izin belgesi iptal ediliyor, teminat irat kaydediliyor ve ortaklar üç yıl boyunca başka bir etüt, yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda görev alamıyor.
Uygulamaya Bakanlığın belirleyeceği pilot ilde başlanacak ve pilot uygulamayı genişletme ya da daraltma yetkisi Bakanlıkta olacak. Kanun'un 24. maddesinin birinci fıkrası 31 Aralık 2026'da, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Pilot ilin hangisi olduğuna ve Kocaeli'nin içinde bulunup bulunmadığına dair bir kaynak bulamadık.
Hazır beton ve karot
Ruhsat ya da gerekli izin alınmadan yapılacak yapılarda kullanılmak üzere hazır betonu piyasaya arz edene ya da piyasada bulunduran kişiye ilgili idare 500.000 lira idari para cezası verecek. Yapının denetimi için alınan sertleşmiş beton (karot) deney sonuçlarının standardı sağlamadığı tespit edilirse beton üreticisine yine 500.000 lira; Bakanlıkça yönetilen izleme sistemi kapsamında dökülen betonda mikser etiketi veya karekodlu irsaliye bulunmazsa ya da bunlar uyuşmazsa 250.000 lira ceza öngörülüyor.
Şantiye şefi, denetçi kaydı
İmar Kanunu'nun 28. maddesine eklenen cümleyle şantiye şefi, şantiyede yürütülen günlük işlerin ve çalışan yetki belgeli ustaların kaydını Bakanlıkça belirlenecek usule uygun tutmak zorunda. Yapı denetim kuruluşlarında görevli denetçilerin hangi yapıda hangi tarih aralığında görev aldığı Bakanlıkça kurulacak elektronik sistemden izlenecek; yapı ruhsatında bu kişilerin isim ve imzaları yer almayacak.
Yangın güvenliği raporu
Kullanıma yönelik belgeye (yapı kullanma izni gibi) sahip yapılarda, yapı sahibinin süresi içinde başvurusuyla yangın güvenliğine yönelik periyodik kontroller yapılacak. Kontrol, itfaiye teşkilatı ya da yetkilendirilmiş yangın güvenlik uzmanlarınca düzenlenen yangın güvenlik raporuyla yürüyecek. Eksikler, ilgili idarenin vereceği ve altı ayı aşmayan süre içinde giderilerek geçerli rapor alınacak; esaslı tadilat gerektirenler ruhsat ya da izinle yapılacak. Hangi yapıların kontrole tabi olacağı ve ücretler yönetmelikle belirlenecek. Yönetmeliğin yayımlandığına dair bir kaynak bulamadık.
Kimi ilgilendiriyor?
- Yapı sahibi ve müteahhit: zemin etüdü sözleşmesi ile bedelin ödenme biçimi değişecek; ruhsatsız yapıda beton kullanımının cezası artıyor.
- Proje müellifi: etüt sözleşmesinin tarafı proje müellifi ya da yapı sahibi olacak; etüdü yapan kuruluşun izin belgesi artık bir koşul.
- Şantiye şefleri: günlük iş ve usta kaydı tutma yükümlülüğü.
Kanun çerçeveyi çiziyor; ayrıntılar Bakanlığın çıkaracağı yönetmeliklerde. Yönetmelikler yayımlanana kadar hangi belgenin kim tarafından, hangi sırayla isteneceği kesinleşmiş sayılmaz.
Kaynaklar
- 22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete (7579 sayılı Kanun) — T.C. Resmî Gazete
- 7579 sayılı Kanun — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun (güncel metin) — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 3194 sayılı İmar Kanunu (güncel metin) — Mevzuat Bilgi Sistemi