"İmar affı geliyor" başlıkları her yıl yeniden dolaşıyor. Burada haber diline değil, yürürlükteki kanun metnine bakıyoruz. Kısa sonuç: İmar Kanunu'ndaki yapı kayıt belgesi düzenlemesi için yeni başvuru alınmıyor. Yeni bir af çıkarsa kapsamı, tarih sınırı ve süresi Resmî Gazete'de yayımlanacak metinde belli olur; o zamana kadar elimizdeki tek dayanak mevcut kanun.
2018 imar barışı neydi, ne zaman bitti?
3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi (7143 sayılı Kanunla eklendi) afet risklerine hazırlık ve imar barışı amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılar için Yapı Kayıt Belgesi öngördü. Başvuru 31/10/2018'e, kayıt bedelinin ödenmesi 31/12/2018'e kadardı. Bu tarihler geçti.
Yapı Kayıt Belgesi'nin sınırı da önemli: madde metnine göre belge yapının kullanım amacına yöneliktir. Belgeyi alan yapılara talep hâlinde geçici olarak su, elektrik ve doğal gaz bağlanabiliyordu. Yani belge, ruhsat ya da iskân yerine geçen bir "yasallaşma" belgesi gibi okunmamalı.
Mayıs 2026'da ne oldu?
22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de 7579 sayılı Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı KHK'de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yayımlandı. Kanun'un geçici maddesinde şu hüküm var: İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi alınan yapıların bulunduğu Hazine taşınmazlarının belge sahiplerine satışında, süresi içinde satın alma başvurusu yapmayanların başvuru süresi ile taksitlerden ikiden fazlasını vadesinde ödemeyenlerin ödeme süresi 31/12/2026 tarihine kadar uzatıldı.
Bu bir süre uzatımı. Belgesi olmayanlara yeni hak tanımıyor, yeni yapıları kapsamıyor. Bazı yayınlarda "imar barışı süresi uzatıldı" diye geçmesi, düzenlemenin yeni bir af olduğu anlamına gelmiyor.
Af haberlerini nasıl okumalı?
- Teklif ile kanun ayrı şeydir. Meclis'e sunulan bir teklif yasalaşmadıkça hiçbir hak doğurmaz. Kanun Resmî Gazete'de yayımlandığında yürürlüğe girer.
- Geçmiş aflar tarih sınırıyla çıktı. 2018'deki düzenleme yalnızca 31/12/2017 öncesi yapıları kapsadı. Bugün yapılan ya da yapılacak bir yapı, olası bir sonraki affın içine girecek diye varsayılamaz.
- Başvuru ve ödeme takvimi metinde yazar. Takvim yayımlanmadan "şu tarihe kadar başvuru" bilgisi doğrulanmış sayılmaz.
Yapı Kayıt Belgesi neleri sağlıyordu?
Geçici 16. madde ruhsat alıp yapı kullanma izni almamış ya da ruhsatı hiç bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakati bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi hâlinde, yapı kullanma izni aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilmesine imkân tanıyordu; bu durumda kayıt bedelinin iki katı ödeniyordu. Belge Hazine arazisi üzerindeki yapıya aitse taşınmaz Bakanlığa tahsis ediliyor, belge sahipleri Bakanlığa satın alma talebinde bulunarak taşınmazı rayiç bedel üzerinden doğrudan satın alabiliyordu. Mayıs 2026'daki süre uzatımı da işte bu satın alma ve ödeme adımlarını kapsıyor.
Af beklemek neden risk?
İmar Kanunu'nun 32. maddesine göre ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıldığı tespit edilen yapı mühürlenir, inşaat durdurulur. 2020'de eklenen hükümle, yapının imar mevzuatına aykırı olduğu bilgisi en geç yedi gün içinde tapu dairesine bildirilir ve tapunun beyanlar hanesine işlenir; aykırılık giderildiği bildirilmeden kayıt kaldırılamaz. Bu kayıt, satış ve kredi işlemlerinde karşınıza çıkar.
Yani "nasıl olsa af çıkar" düşüncesiyle yapılan bir ek kat ya da ruhsatsız yapı, bugünkü mevzuata göre yaptırıma tabidir.
Elinizde belge varsa
Yapı kayıt belgeniz Hazine arazisi üzerindeki bir yapı içinse, satın alma ya da ödeme süreniz 31 Aralık 2026'da bitiyor. Hâlâ yapmadığınız bir işlem varsa Bakanlıktaki satış ve ödeme kaydınızı şimdi kontrol edin. Belgenin kapsamı ve mevcut yapının imar durumu için parselin güncel imar durumunu ve yapının ruhsat kayıtlarını birlikte incelemek gerekir.
Yapının mevcut durumunu ve parselle ilişkisini ölçüyle göstermek gerektiğinde halihazır durum krokisi ya da emsal krokisi gibi çalışmalar kullanılıyor; hangisinin dosyanıza yarayacağı idarenin istediği belgeye göre değişir.
Kaynaklar
- 3194 sayılı İmar Kanunu (geçici 16. madde, madde 32) — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete (7579 sayılı Kanun) — T.C. Resmî Gazete
- 7579 sayılı Kanun — Mevzuat Bilgi Sistemi